Hệ thống hút và lọc khí thải dùng chụp hút và quạt để thu khí tại nguồn phát sinh, sau đó cho khí qua thiết bị lọc bụi và lọc khí độc trước khi xả ra môi trường.

Bài viết trình bày các bộ phận của phần hút, các thiết bị của phần lọc, cách chọn thiết bị theo kích thước hạt bụi và loại khí độc, cùng quy định khí thải mà nhà máy phải đáp ứng.

Hệ thống hút và lọc khí thải là gì?

Đây là tổ hợp thiết bị gồm phần hút (chụp hút, ống dẫn, quạt) và phần lọc (lọc bụi, lọc khí độc), lắp tại nguồn thải để loại bỏ bụi, khí độc, hợp chất hữu cơ bay hơi (VOC) và mùi hôi.

Khác với máy lọc không khí dân dụng, hệ thống công nghiệp xử lý lưu lượng từ vài nghìn đến hàng triệu m³/giờ, với nồng độ chất ô nhiễm cao và liên tục trong suốt thời gian nhà máy vận hành. Chất ô nhiễm thường gặp gồm bụi, SO₂, NOx, HCl, NH₃ và VOC.

Phần hút của hệ thống gồm những bộ phận nào?

Phần hút gồm 3 bộ phận: chụp hút, ống dẫn khí và quạt hút công nghiệp. Ba bộ phận này hút, thu gom và vận chuyển khí thải từ nguồn phát sinh đến thiết bị lọc.

Chụp hút phải có vận tốc bắt bụi đủ lớn để khí thải không thất thoát ra khu vực làm việc. Hệ thống thường dùng quạt hút ly tâm cho lực hút mạnh.

Phần lọc của hệ thống gồm những thiết bị nào?

Phần lọc gồm hai nhóm: thiết bị lọc bụi tách hạt rắn khỏi dòng khí, thiết bị lọc khí độc xử lý các chất ô nhiễm ở dạng khí và hơi.

Thiết bị lọc bụi nào phù hợp với kích thước hạt bụi?

Thiết bị lọc bụi được chọn theo kích thước hạt. Cyclone phù hợp hạt lớn hơn 10 µm, lọc túi vải phù hợp hạt từ 0,3 đến 10 µm, lọc tĩnh điện phù hợp bụi mịn nhỏ hơn 1 µm.

Tùy thiết bị, hiệu suất lọc bụi đạt 97–99%. Nhiều hệ thống đặt cyclone trước để tách hạt lớn, rồi cho khí qua lọc túi vải hoặc lọc tĩnh điện để giữ lại hạt nhỏ.

Lọc khí độc và mùi khác lọc bụi ở điểm nào?

Lọc bụi tách hạt rắn bằng lực cơ học. Lọc khí độc xử lý chất ô nhiễm dạng khí bằng chất lỏng, vật liệu hấp phụ, hóa chất hoặc nhiệt, nên phương pháp phụ thuộc loại khí thải.

Hấp thụ khác hấp phụ ở điểm nào?

Hấp thụ dùng chất lỏng hòa tan chất ô nhiễm, thực hiện trong tháp phun, tháp đệm hoặc tháp sủi bọt. Hấp phụ dùng vật liệu rắn như than hoạt tính, silica gel, zeolit để giữ chất ô nhiễm trên bề mặt.

Hấp thụ phù hợp với khí axit và khí kiềm như SO₂, HCl, NH₃. Hấp phụ phù hợp với VOC nồng độ thấp, mùi và dung môi hữu cơ, thường gặp ở nhà máy in và ép nhựa. Vật liệu hấp phụ có thể tái sinh để giảm chi phí vận hành.

Khi nào cần thiêu đốt khí thải?

Thiêu đốt dùng cho khí thải dễ cháy như hơi sơn, VOC và CO công nghiệp. Khí bị đốt ở nhiệt độ cao và chuyển thành các chất đơn giản, ít độc hại hơn. Nhiệt sinh ra có thể cấp lại cho lò hơi.

Hệ thống hút và lọc khí thải vận hành qua những bước nào?

Hệ thống vận hành qua 4 bước theo thứ tự từ nguồn thải đến điểm xả.

1. Hút khí: chụp hút bắt khí tại nguồn, quạt tạo áp suất âm và đưa khí vào đường ống kín.
2. Lọc bụi: thiết bị lọc tách hạt rắn khỏi dòng khí theo kích thước hạt.
3. Lọc khí độc: thiết bị xử lý chất khí và mùi bằng hấp thụ, hấp phụ hoặc thiêu đốt.
4. Kiểm soát và xả thải: khí được đo nồng độ và nhiệt độ rồi thoát ra ống khói.

Hệ thống hiện đại còn có tủ điều khiển PLC/SCADA, hệ thống chữa cháy tự động tại buồng lọc và van bypass để xử lý sự cố khi vận hành liên tục.

Khí thải sau khi lọc phải đạt quy định nào?

Khí thải phải đạt giới hạn tại QCVN 19:2024/BTNMT, ban hành kèm Thông tư 45/2024/TT-BTNMT và có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Quy chuẩn này thay thế QCVN 19:2009/BTNMT và QCVN 20:2009/BTNMT.

Cơ sở vi phạm bị xử phạt theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 25/08/2022. Cơ sở thuộc đối tượng tại Điều 98 Nghị định 08/2022/NĐ-CP phải lắp hệ thống quan trắc khí thải tự động, liên tục (CEMS) và truyền dữ liệu về Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Môi Trường Đông Nam Bộ hỗ trợ lắp đặt hệ thống hút và lọc khí thải như thế nào?

Môi Trường Đông Nam Bộ cung cấp dịch vụ khảo sát nguồn thải và tư vấn phương án hút, lọc khí thải theo lưu lượng, kích thước hạt bụi và thành phần khí của từng nhà máy.

Dịch vụ gồm:

• Khảo sát lưu lượng, nồng độ và thành phần khí thải.
• Tư vấn chọn chụp hút, quạt và thiết bị lọc.
• Hỗ trợ đối chiếu kết quả với QCVN 19:2024/BTNMT.

Liên hệ Môi Trường Đông Nam Bộ và gửi loại hình sản xuất và nguồn khí thải của nhà máy để nhận tư vấn phương án hút và lọc phù hợp.