Công nghệ xử lý khí thải hiện nay gồm 10 hệ thống, chia theo chất ô nhiễm: bụi, khí axit, VOC và mùi, NOₓ, cùng hệ thống kết hợp nhiều công đoạn. Mỗi hệ thống chỉ xử lý tốt một nhóm chất nhất định, và khí thải sau xử lý phải nằm trong giới hạn QCVN 19:2024/BTNMT. Bài viết so sánh nguyên lý, ngành áp dụng và lưu ý của từng hệ thống.

Công nghệ xử lý khí thải hiện nay gồm những hệ thống nào?

Có 10 hệ thống, mỗi hệ thống nhắm vào một nhóm chất ô nhiễm riêng:

Công nghệ nào xử lý bụi trong khí thải?

Lọc bụi túi vải và lọc bụi tĩnh điện (ESP) là hai hệ thống xử lý bụi phổ biến nhất.

Lọc bụi túi vải hoạt động ra sao?

Khí thải đi qua các túi vải, bụi bị giữ lại trên bề mặt túi còn khí sạch thoát ra. Túi được làm sạch bằng ba cách: Pulse-Jet thổi khí áp suất cao theo xung, Shaker rung cơ học và Reverse-Air thổi khí ngược. Vật liệu túi cần chọn theo nhiệt độ và tính chất của bụi.

Lọc bụi tĩnh điện (ESP) hoạt động ra sao?

Khí thải đi qua buồng điện, nơi hạt bụi tích điện và bám vào các tấm thu. Bụi được rung hoặc va chạm cho rơi xuống hộc thu theo chu kỳ. ESP xử lý được lưu lượng khí lớn nhưng không xử lý khí độc hóa học.

Công nghệ nào xử lý khí axit như SO₂ và HCl?

Có 3 hệ thống: hấp thụ khô, hấp thụ bán khô và tháp rửa khí. Ba hệ thống khác nhau ở lượng nước sử dụng.

• Hấp thụ khô: khí thải đi qua vật liệu hấp thụ rắn hoặc bột như vôi, bột kiềm. Phản ứng tạo chất rắn, không dùng nước nên hạn chế chất thải lỏng.
• Hấp thụ bán khô: dung dịch hấp thụ được phun vào khí thải và tạo ra bột khô. Hệ thống dùng ít nước hơn tháp rửa khí.
• Tháp rửa khí: khí thải đi qua nước hoặc dung dịch hóa chất. Các thiết kế phổ biến là Venturi, tháp phun và impingement plate. Tháp xử lý được cả bụi lẫn khí hòa tan như SO₂, HCl, NH₃, nhưng phát sinh nước thải cần xử lý.

Công nghệ nào xử lý VOC và mùi?

Hấp phụ than hoạt tính và xử lý sinh học xử lý VOC và mùi.

Than hoạt tính giữ VOC và mùi trên bề mặt xốp khi khí thải đi qua lớp than. Hệ thống sinh học dùng vi sinh vật trong biofilter hoặc biotrickling để phân hủy VOC và khí độc, thường gặp ở chế biến thực phẩm, bãi rác và xử lý nước thải.

Công nghệ nào khử NOₓ trong khí thải?

SNCR và SCR đều chuyển NOₓ thành N₂ và H₂O bằng urê hoặc amoni, khác nhau ở xúc tác.

SNCR phun urê hoặc amoni vào vùng khí nóng, không cần xúc tác, và dùng nhiều ở lò xi măng, lò hơi. SCR cho khí thải đi qua lớp xúc tác kết hợp urê hoặc amoni, phù hợp nhà máy lớn như nhiệt điện, xi măng, hóa chất. Xúc tác của SCR có giá thành cao và dễ nhiễm độc bởi bụi hoặc lưu huỳnh.

Khi nào cần hệ thống xử lý kết hợp nhiều tầng?

Khi khí thải chứa nhiều nhóm chất cùng lúc, một công nghệ đơn lẻ không xử lý đủ. Hệ thống kết hợp ghép nhiều tầng như lọc bụi túi vải, ESP, tháp rửa khí hoặc hấp phụ than hoạt tính, mỗi tầng loại một thành phần bụi hoặc khí độc.

Chọn công nghệ xử lý khí thải theo tiêu chí nào?

Chọn theo thành phần khí thải trước, rồi xét thêm bốn tiêu chí sau:

• Lưu lượng và nhiệt độ khí: quyết định loại thiết bị và vật liệu, ví dụ vật liệu túi lọc.
• Nước thải phát sinh: tháp rửa khí cần hệ thống xử lý nước thải đi kèm.
• Vật liệu tiêu hao: than hoạt tính, xúc tác, hóa chất hấp thụ cần thay hoặc bổ sung định kỳ.
• Diện tích lắp đặt: hệ thống sinh học và hệ thống kết hợp nhiều tầng cần mặt bằng lớn hơn.

Công nghệ xử lý khí thải phải đạt quy chuẩn nào?

Khí thải công nghiệp sau xử lý phải nằm trong giới hạn của QCVN 19:2024/BTNMT. Quy chuẩn này ban hành kèm Thông tư 45/2024/TT-BTNMT, có hiệu lực từ 01/07/2025 và thay thế QCVN 19, 20, 21, 22, 23:2009/BTNMT, QCVN 34:2010/BTNMT, QCVN 51:2017/BTNMT.

Một số cơ sở còn phải quan trắc khí thải tự động, liên tục theo quy mô nguồn thải. Cơ sở vượt giới hạn bị xử phạt vi phạm hành chính về bảo vệ môi trường.

Môi Trường Đông Nam Bộ hỗ trợ lựa chọn công nghệ xử lý khí thải như thế nào?

Môi Trường Đông Nam Bộ tư vấn công nghệ theo thành phần khí thải của từng cơ sở, kèm thiết kế, lắp đặt và bảo trì hệ thống. Là đơn vị dịch vụ môi trường, Môi Trường Đông Nam Bộ đối chiếu phương án với giới hạn của QCVN 19:2024/BTNMT.

Doanh nghiệp cần chọn công nghệ xử lý khí thải có thể gửi ngành sản xuất, loại lò, lưu lượng và thành phần khí cho Môi Trường Đông Nam Bộ để nhận tư vấn giải pháp phù hợp.