Hệ thống thu gom và xử lý khí thải là tổ hợp thiết bị hút, lọc bụi, xử lý khí độc và giám sát phát thải, để khí thải đạt QCVN 19:2024/BTNMT trước khi xả ra môi trường.

Bài viết giải thích 4 thành phần cấu tạo, 4 giai đoạn vận hành, 6 phương pháp xử lý theo loại chất ô nhiễm và các quy định doanh nghiệp phải tuân thủ.

Hệ thống thu gom và xử lý khí thải là gì?

Đây là tổ hợp thiết bị cơ, hóa, nhiệt lắp tại nguồn thải để thu gom và loại bỏ bụi, khí độc, hợp chất hữu cơ bay hơi (VOC) và mùi hôi trước khi khí thải thoát ra khí quyển.

Chất ô nhiễm thường gặp gồm bụi, SO₂, NOx, HCl, NH₃ và VOC. Khác với máy lọc không khí dân dụng, hệ thống công nghiệp xử lý lưu lượng từ vài nghìn đến hàng triệu m³/giờ, với nồng độ chất ô nhiễm cao và liên tục trong suốt thời gian nhà máy vận hành.

Doanh nghiệp bắt buộc phải xử lý khí thải theo quy định nào?

Khí thải công nghiệp phải đạt giới hạn tại QCVN 19:2024/BTNMT trước khi xả ra môi trường. Quy chuẩn này ban hành kèm Thông tư 45/2024/TT-BTNMT, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.

Cơ sở xả khí thải vượt quy chuẩn bị xử phạt theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 25/08/2022 và thay thế Nghị định 155/2016/NĐ-CP. Mức phạt tiền tối đa đối với tổ chức là 2 tỷ đồng.

Hệ thống thu gom và xử lý khí thải gồm những thành phần nào?

Hệ thống gồm 4 thành phần, bố trí theo thứ tự từ nguồn phát thải đến điểm xả cuối cùng.

Hệ thống hiện đại còn có tủ điều khiển tự động PLC/SCADA, hệ thống chữa cháy tự động tại buồng lọc và van bypass an toàn để xử lý sự cố khi vận hành liên tục.

Hệ thống xử lý khí thải vận hành qua những giai đoạn nào?

Hệ thống vận hành qua 4 giai đoạn: thu gom khí thải, tách bụi, xử lý khí thải, kiểm soát và xả thải.

1. Thu gom khí thải: chụp hút đặt tại vị trí phát sinh khí, quạt hút tạo áp suất âm và đưa dòng khí vào đường ống kín. Vận tốc bắt bụi của chụp hút phải đủ lớn để khí không thất thoát ra khu vực làm việc.
2. Tách bụi: thiết bị được chọn theo kích thước hạt. Cyclone tách hạt lớn hơn 10 µm bằng lực ly tâm. Lọc túi vải xử lý hạt từ 0,3 đến 10 µm. Lọc tĩnh điện xử lý bụi mịn nhỏ hơn 1 µm. Hiệu suất lọc bụi đạt 97–99% tùy phương pháp.
3. Xử lý khí thải: dùng hóa chất để phản ứng hoặc dùng nhiệt để phân hủy chất ô nhiễm, tùy thành phần khí.
4. Kiểm soát và xả thải: khí đã xử lý được đo nồng độ và nhiệt độ để đối chiếu với mức cho phép rồi mới thải ra ngoài.

Cơ sở thuộc đối tượng quy định tại Điều 98 Nghị định 08/2022/NĐ-CP phải lắp hệ thống quan trắc khí thải tự động, liên tục (CEMS) và truyền dữ liệu về Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Có những phương pháp xử lý khí thải nào?

Có 6 phương pháp: cơ học, hấp thụ, hấp phụ, thiêu đốt, sinh học và ngưng tụ. Phương pháp được chọn theo thành phần và nồng độ của khí thải.

Hấp thụ khác hấp phụ ở điểm nào?

Hấp thụ dùng chất lỏng hòa tan chất ô nhiễm. Hấp phụ dùng vật liệu rắn giữ chất ô nhiễm trên bề mặt, không có phản ứng hóa học.

Hấp thụ thực hiện trong tháp phun, tháp đệm hoặc tháp sủi bọt, nơi khí đi từ đáy lên gặp dung dịch hấp thụ. Phương pháp này tốn năng lượng, dễ gây ăn mòn thiết bị và phát sinh bùn thải. Hấp phụ dùng than hoạt tính, silica gel hoặc zeolit, phù hợp nhà máy in, ép nhựa và sản xuất dung môi. Vật liệu hấp phụ có thể tái sinh để giảm chi phí vận hành.

Thiêu đốt phù hợp với loại khí thải nào?

Thiêu đốt phù hợp với khí thải dễ cháy như hơi sơn, VOC và CO công nghiệp. Chất ô nhiễm bị đốt ở nhiệt độ cao và chuyển thành các chất đơn giản, ít độc hại hơn.

Phương pháp có hai hình thức: thiêu đốt không xúc tác dùng cho khí có nồng độ vượt giới hạn bắt lửa, thiêu đốt có xúc tác dùng cho khí có nồng độ gần giới hạn bắt lửa. Nhiệt sinh ra có thể cấp lại cho lò hơi hoặc lò sưởi.

Môi Trường Đông Nam Bộ hỗ trợ xử lý khí thải như thế nào?

Môi Trường Đông Nam Bộ cung cấp dịch vụ khảo sát nguồn khí thải và tư vấn phương án thu gom, xử lý phù hợp với từng nhà máy. Chi phí phụ thuộc vào lưu lượng, thành phần khí và phương pháp xử lý, nên được xác định sau khi khảo sát.

Dịch vụ gồm:

• Khảo sát thành phần, nồng độ và lưu lượng khí thải.
• Tư vấn lựa chọn phương pháp xử lý.
• Hỗ trợ đối chiếu kết quả với QCVN 19:2024/BTNMT.

Liên hệ Môi Trường Đông Nam Bộ và gửi loại hình sản xuất và nguồn khí thải của nhà máy để nhận tư vấn hệ thống xử lý phù hợp.