Xử lý nước thải lò giết mổ gia súc gia cầm là quá trình loại bỏ chất hữu cơ, dầu mỡ, tạp chất và vi sinh vật gây bệnh trong nước thải phát sinh từ giết mổ, vệ sinh chuồng trại và sinh hoạt, đưa nước thải đạt QCVN 40:2011/BTNMT trước khi xả ra nguồn tiếp nhận.

Vì sao nước thải giết mổ gia súc gia cầm bắt buộc phải xử lý?

Theo Phụ lục II, Nghị định 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022, ngành giết mổ gia súc, gia cầm thuộc loại hình có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, nên xử lý nước thải đạt chuẩn là điều kiện bắt buộc để cơ sở được phép hoạt động.

Định mức nước cấp cho hoạt động giết mổ trung bình là 30 lít/con đối với gia cầm, 100 lít/con đối với lợn và 300–500 lít/con đối với trâu bò, với lượng nước thải phát sinh tương ứng bằng 100% lượng nước cấp.

Nước thải giết mổ gia súc gia cầm có đặc tính gì?

Nước thải giết mổ có hàm lượng chất hữu cơ và dầu mỡ cao, kèm theo tạp chất, phân, máu, lông cùng vi khuẩn, virus gây bệnh lẫn trong dòng thải.

Theo số liệu từ giáo trình "Xử lý nước thải đô thị và công nghiệp" của Lâm Minh Triết (2008), nước thải đầu vào có BOD5 khoảng 1.800 mg/l, COD khoảng 2.700 mg/l, TSS khoảng 810 mg/l và Coliform lên tới 2,5×10⁷ MPN/100mL, trong khi QCVN 40:2011/BTNMT cột B chỉ cho phép BOD5 tối đa 50 mg/l, COD tối đa 150 mg/l, TSS tối đa 100 mg/l và Coliform tối đa 5.000 MPN/100mL. Chênh lệch này cho thấy nước thải cần qua nhiều công đoạn xử lý sinh học và hóa lý mới đạt chuẩn xả thải.

Công nghệ nào xử lý hiệu quả nước thải giết mổ gia súc gia cầm?

Công nghệ AAO (Anaerobic – Anoxic – Oxic) kết hợp với bể tuyển nổi được xem là giải pháp tối ưu để xử lý nước thải giết mổ, do vừa loại bỏ chất rắn lơ lửng, dầu mỡ, vừa xử lý triệt để BOD, COD và nitơ.

Việc lựa chọn công nghệ cụ thể phụ thuộc vào tính chất nước thải đầu vào, yêu cầu chất lượng nước sau xử lý, nguồn tiếp nhận, kinh phí đầu tư và diện tích mặt bằng của từng cơ sở. Với đặc thù nước thải chứa nhiều máu, lông, phân là chất lơ lửng khó tan, hệ thống cần kết hợp phương pháp hóa lý (tuyển nổi) để tách cặn trước khi đưa vào xử lý sinh học.

Hệ thống xử lý nước thải giết mổ gia súc gia cầm vận hành qua những công đoạn nào?

Hệ thống vận hành qua các bước: tách rác và cặn thô, điều hòa lưu lượng, tuyển nổi loại dầu mỡ, xử lý kỵ khí – thiếu khí – hiếu khí để loại BOD/COD/nitơ, lắng bùn, khử trùng và lọc áp lực trước khi xả thải.

Song chắn rác và hố thu: Nước thải được tách chất thải rắn qua song chắn rác trước khi về hố thu, sau đó chuyển sang bể điều hòa để ổn định lưu lượng và nồng độ ô nhiễm; máy thổi khí xáo trộn liên tục giúp giảm mùi hôi.

Bể tuyển nổi: Khí hòa tan trong nước tạo bọt khí li ti bám vào dầu mỡ, lông và cặn lơ lửng, đẩy chúng nổi lên bề mặt để thiết bị cào váng thu gom về bể chứa mỡ, trong khi cặn nặng lắng xuống đáy và được bơm định kỳ về bể chứa bùn.

Bể UASB: Nước thải đi ngược qua tầng bùn kỵ khí, trải qua 4 giai đoạn phân hủy: thủy phân cắt mạch hợp chất cao phân tử, acid hóa tạo axit acetic và khí CO2/H2, acetate hóa chuyển hóa thành acetate và sinh khối mới, cuối cùng là methane hóa – giai đoạn COD giảm mạnh khi các axit và methanol chuyển thành khí CH4, CO2 cùng sinh khối. Khí sinh học (biogas) sinh ra được thu gom, nước thải theo máng răng cưa chảy sang bể anoxic.

Bể Anoxic: Tại đây diễn ra đồng thời quá trình nitrat hóa, do vi khuẩn Nitrosomonas và Nitrobacter chuyển hóa nitrat/nitrit thành khí N2 thoát ra môi trường, và quá trình photphorit hóa do vi khuẩn Acinetobacter chuyển hợp chất hữu cơ chứa photphat thành dạng dễ phân hủy. Bể được lắp cánh khuấy chìm và hệ đệm sinh học bằng nhựa PVC với diện tích bề mặt 230–250 m²/m³ để tăng hiệu quả bám dính vi sinh.

Bể Aerotank: Máy thổi khí cấp oxy liên tục để vi sinh vật hiếu khí oxy hóa và phân hủy chất hữu cơ thành CO2, H2O, đồng thời tổng hợp tế bào mới và phân hủy nội sinh. Bể duy trì nồng độ bùn hoạt tính khoảng 3.500 mg/l, tỷ lệ tuần hoàn bùn 100%, và hệ vi sinh được nuôi cấy trong 45–60 ngày bằng chế phẩm men vi sinh hoặc bùn hoạt tính.

Bể lắng, khử trùng và lọc áp lực: Nước thải từ bể aerotank chảy qua bể lắng, bùn lắng được tuần hoàn về bể anoxic và aerotank, phần dư đưa về bể chứa bùn. Nước tiếp tục qua bể khử trùng, nơi Clorin oxy hóa và tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh, rồi qua bồn lọc áp lực gồm 3 lớp vật liệu cát, thạch anh và than hoạt tính để loại bỏ cặn lơ lửng còn sót lại trước khi xả vào nguồn tiếp nhận.

Bùn tại bể chứa bùn được ép tách nước bằng máy ép bùn, còn bùn thải và mỡ thải được đơn vị chức năng thu gom, xử lý định kỳ theo quy định.

Nếu cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm của bạn cần lắp đặt hệ thống xử lý nước thải đạt QCVN 40:2011/BTNMT với chi phí đầu tư và vận hành tối ưu, liên hệ Môi Trường Đông Nam Bộ để được khảo sát, tư vấn thiết kế công nghệ AAO phù hợp với quy mô và đặc thù nước thải của cơ sở.